Yabancılar
İkamet İzni: Türleri, Uzatma, Ret ve İptalde Yapılacaklar
Kısa dönem, aile, öğrenci ve uzun dönem ikamet izni; süresinde başvuru, sık ret nedenleri ve Türk vatandaşlığına geçişle ilişkisi.
Av. Ebubekir PolatKurucu ortak
3 dk okuma
Kısaca
- Uzatma başvurusu izin bitmeden, son altmış gün içinde yapılır.
- En sık ret nedenleri gelir, sağlık sigortası ve eksik belgedir.
- Ret ve iptal kararlarına karşı idare mahkemesinde dava açılabilir.
- Bazı izinlerde geçen süreler vatandaşlık hesabına farklı yansır.
Türkiye’de doksan günden fazla kalmak isteyen yabancının geçerli bir ikamet izni olması gerekir. İzin türünü doğru seçmek, başvuruyu zamanında yapmak ve belgeleri eksiksiz sunmak, ileride sınır dışı ve giriş yasağı gibi sorunları önler.
İzin türleri
Başlıca ikamet izinleri
- Kısa dönem
- Turizm, ticaret, bilimsel amaçlar, taşınmaz sahipliği
- Aile
- Türk vatandaşının ya da izinli yabancının eşi, çocuğu
- Öğrenci
- Türkiye’de yükseköğrenim görenler
- Uzun dönem
- Kesintisiz sekiz yıl ikamet edenler
- İnsani
- Olağanüstü durumlarda
- İnsan ticareti mağduru
- Koruma amaçlı
Başvuru nasıl yapılır?
- Göç İdaresi’nin e-İkamet sistemi üzerinden randevu alınır.
- Belgeler hazırlanır: pasaport, fotoğraf, sağlık sigortası, adres, gelir belgesi.
- Randevu gününde başvuru yapılır, parmak izi ve belge teslimi tamamlanır.
- Sonuç e-Devlet’ten ya da başvuru numarasıyla izlenir, kart adrese gelir.
Süreler
Uzatma başvuruları, iznin bitmesine altmış gün kala başlar ve her hâlde süre dolmadan yapılmalıdır. Başvuru devam ederken yeni karar çıkana kadar yasal kalış süresi sürer. İzin bitişini kaçırmak para cezası, giriş yasağı ya da sınır dışı riski doğurur.
Yurt dışında kalma sınırı önemlidir. Kısa dönem izinde bir yılda toplam yüz yirmi günü aşan yurt dışı kalışlar uzatma başvurusunu olumsuz etkileyebilir. Giriş-çıkışlarınızı takip edin.
Sık ret nedenleri
- Yeterli ve düzenli gelirin gösterilememesi
- Sağlık sigortasının eksik ya da geçersiz olması
- Kapalı bölgelerde adres gösterilmesi
- Başvuru amacıyla gerçek durumun uyuşmaması
- Adli kayıt, kamu düzeni ya da vize ihlali
- Eksik ya da çelişkili belgeler
Ret ya da iptal kararı geldiyse
- Kararın tebliğ tarihini not edin ve gerekçesini okuyun.
- Yanlışlık varsa yeni belgelerle başvuru mu, dava mı yapılacağını değerlendirin.
- Süresinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
- Başka bir izin türüne geçiş imkânını araştırın.
- Ülkeyi terk etme zorunluluğu varsa süreyi kaçırmayın. Sınır dışı kararı verildiyse bu rehberi okuyun.
Uzun dönem ve vatandaşlık
Türkiye’de kesintisiz sekiz yıl izinle kalan yabancı, şartları taşıyorsa uzun dönem ikamet iznine başvurabilir. Vatandaşlık için ise genel yolda beş yıllık ikamet aranır. Öğrenci ikameti gibi bazı sürelerin hesabı farklıdır. Sürenizi vatandaşlık ve ikamet süresi aracıyla görebilirsiniz.
Temsilî örnek
Öğrenci ikameti biten bir yabancı, mezuniyetten sonra iş aramak için Türkiye’de kalmak ister, ancak kısa dönem izin başvurusunu son güne bırakır. Gelir belgesi eksik olduğu için başvurusu reddedilir. Daha önce banka kayıtlarını ve geçerli sağlık sigortasını hazırlasaydı süreç sorunsuz ilerlerdi. Ret kararına karşı dava mı, yeni başvuru mu yapılacağı, kalan yasal süreye göre belirlenir.
Sık yapılan hatalar
- Başvuruyu son güne bırakmak
- Sağlık sigortasının süresini kontrol etmemek
- Yanlış izin türüne başvurmak
- Adres değişikliğini bildirmemek
- İkamet iznini çalışma izni sanmak
Görüşmeye gelirken
- Pasaport ve mevcut ikamet kartı
- Gelir belgeleri
- Sağlık sigortası
- Ret kararı ve tebliğ tarihi
Sık sorulan sorular
Ev satın alırsam ikamet izni alabilir miyim?
Kanundaki değer şartlarını karşılayan taşınmazlar için kısa dönem izni başvurusu yapılabilir. Değer eşiği zaman içinde değiştiğinden güncel durumu kontrol edin.
İkamet iznimle çalışabilir miyim?
Hayır. Çalışma için ayrıca çalışma izni gerekir. İzinsiz çalışma sınır dışı nedenidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
