Bankacılık ve Finans
Kefil Olmadan Önce: Eş Rızası, Azami Tutar ve Kefilin Hakları
Kefalet ne zaman geçersizdir, eşin rızası hangi durumda aranır, adi ve müteselsil kefalet farkı, kefilin ödediği parayı geri alması.
Av. Ebubekir PolatKurucu ortak
3 dk okuma
Kısaca
- Kefalet yazılı olmalı; azami tutar ve tarih kefilin el yazısıyla belirtilmelidir.
- Evli kişinin kefaleti için kural olarak eşin yazılı rızası gerekir.
- Müteselsil kefalette alacaklı borçluya gitmeden kefile başvurabilir.
- Ödeyen kefil, borçluya başvurma hakkına sahiptir.
“Sadece imza, hiçbir şey olmaz.” Yakın bir dost ya da akraba için atılan imza, yıllar sonra maaş haczi ve ev satışıyla karşınıza çıkabilir. Kefalet, Türk Borçlar Kanunu’nda en sıkı şekil kurallarına bağlanan sözleşmelerden biridir. Bu kurallar kefili korumak için konmuştur ve eksiklikleri kefaleti geçersiz kılabilir.
Geçerlilik şartları
- Sözleşme yazılı yapılmalıdır.
- Kefilin sorumlu olacağı azami tutar belirtilmelidir.
- Kefalet tarihi yazılmalıdır.
- Müteselsil kefalette bu sıfat açıkça belirtilmelidir.
- Azami tutar, tarih ve müteselsil kefil ifadesi kefilin kendi el yazısıyla yazılmalıdır.
Bu şartlardan biri eksikse kefalet sözleşmesi kesin hükümsüzdür. Banka ya da alacaklı dosyasında bu nokta mutlaka incelenmelidir.
Eş rızası
Türk Borçlar Kanunu’nun 584. maddesine göre eşlerden biri, mahkemece ayrılık kararı verilmedikçe diğerinin yazılı rızası olmadan kefil olamaz. Rıza, sözleşmeden önce ya da en geç kurulurken verilmelidir. Sonradan verilen rıza geçersizliği gidermez.
Ancak bu kuralın istisnaları vardır. Ticaret siciline kayıtlı işletmenin sahibi veya ortağı ya da yöneticisi tarafından işletmeyle ilgili verilen kefaletler, esnaf ve sanatkârların mesleki faaliyetleri için verilenler ve bazı kamu kredileri bu istisnalar arasındadır.
Adi ve müteselsil kefalet
İki tür arasındaki fark
- Adi kefalette alacaklı
- Önce borçluya başvurur
- Müteselsil kefalette alacaklı
- Doğrudan kefile başvurabilir
- Banka sözleşmelerinde yaygın olan
- Müteselsil kefalet
Kefalet ne zaman sona erer?
Gerçek kişilerin verdiği kefalet, kural olarak sözleşmeden itibaren on yıl geçince kendiliğinden sona erer. Yenilenmesi mümkündür ama aynı şekil şartlarına tabidir ve en erken sona ermeden bir yıl önce yapılabilir. Süre dolmadan önce doğmuş borçlar yönünden sorumluluk ayrıca değerlendirilir.
Banka kefile gelince
- Hesap kat ihtarı ve ödeme emrinin tarihini not edin.
- Sözleşmenin bir suretini isteyin, el yazısı şartlarını kontrol edin.
- Süresinde ödeme emrine itiraz edin.
- Faiz ve masrafları kontrol ettirin. Faiz aracından yararlanabilirsiniz.
Kefilin hakları
Borcu ödeyen kefil, ödediği oranda alacaklının haklarına halef olur ve borçluya başvurabilir. Borçlunun sahip olduğu savunmaları da ileri sürebilir. Birlikte kefil olanlar arasında iç ilişkide paylaşım yapılır. Ödeme yapmadan önce belgeleri inceletmek, sonraki başvuru imkânını korur.
Taşınmazını “borçtan kurtarmak” için yakınına devreden kefil, tasarrufun iptali davasıyla karşılaşabilir. Bu tür girişimlerden önce hukuki destek alın.
Temsilî örnek
Bir memur, arkadaşının ihtiyaç kredisine müteselsil kefil olur. Eşinin rızası alınmaz, sözleşmedeki azami tutar da bankanın görevlisi tarafından yazılır. Yıllar sonra arkadaş ödemeyi bırakınca banka doğrudan kefile takip başlatır. Sözleşmenin aslı incelendiğinde şekil şartlarının eksik olduğu görülürse kefalet geçersizliği ileri sürülebilir. Bu nedenle ödeme yapmadan önce belge mutlaka okunmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Sözleşmeyi okumadan “formalite” diye imzalamak
- Azami tutarı başkasının doldurmasına izin vermek
- Borçlunun ödeme durumunu takip etmemek
- Ödeme emrine süresinde itiraz etmemek
- Malını yakınına devretmeye çalışmak
Görüşmeye gelirken
- Kefalet ya da kredi sözleşmesi
- Hesap kat ihtarı
- Ödeme emri
- Evlilik tarihini gösteren belge
Sık sorulan sorular
Eşim rıza vermediyse borçtan kurtulur muyum?
Rızanın gerektiği bir durumda rıza yoksa kefalet geçersizdir. İstisnaya girip girmediğiniz dosya bazında incelenmelidir.
Kefil ölürse borç mirasçılara geçer mi?
Kefalet borcu terekeye dahildir. Mirasçılar süresinde reddi miras yoluna başvurabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
