İş ve Sosyal Güvenlik
Fazla Mesai Alacağı Nasıl İspatlanır? Tanık, Kayıt ve Bordro
Haftalık 45 saati aşan çalışma, imzalı bordro, tanık beyanı, takdiri indirim ve 2026’da değişen dava türü.
Av. Yunus Emre AslanAvukat
3 dk okuma
Kısaca
- Fazla çalışmayı işçi ispat eder; tanık da kabul edilen bir delildir.
- İhtirazi kayıtsız imzalanan bordro ispatı zorlaştırır.
- Tanıkla ispatlanan fazla mesaide mahkemeler takdiri indirim yapabilir.
- Belirsiz alacak davası 2026’da kaldırıldı; kısmi dava seçeneği öne çıktı.
Mesaisi 18.00’de biten ama akşam dokuza kadar çalışan binlerce işçi var. İşveren “bordroda yazmıyor” dediğinde çoğu kişi hakkını arayamayacağını düşünüyor. Oysa fazla mesai yalnızca belgelerle değil, tanıkla da ispatlanabiliyor.
Fazla mesai nedir?
İş Kanunu’na göre haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir. Bu süreyi aşan çalışma fazla çalışmadır ve her saat için saatlik ücretin yüzde elli fazlası ödenir. Yıllık fazla çalışma sınırı 270 saattir, ama bu sınırın aşılması işçinin ücret hakkını ortadan kaldırmaz. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden düşülür.
İspat yükü kimde?
Fazla çalıştığını iddia eden işçi bunu ispat etmelidir. Ancak işverenin tutması gereken kayıtlar varsa mahkeme bunları getirtir. Ücretin ödendiğini ise işveren ispat etmek zorundadır.
Hangi deliller kullanılır?
- Giriş-çıkış kart kayıtları, parmak izi sistemi, puantaj cetvelleri
- Görev çizelgeleri, vardiya listeleri, nöbet tutanakları
- WhatsApp mesajları, e-postalar, sistem giriş kayıtları
- Güvenlik kamerası kayıtları (kısa sürede silinebilir, hemen isteyin)
- Aynı dönemde çalışan iş arkadaşlarının tanıklığı
- Müşteri ya da komşu iş yeri tanıkları
Bordro meselesi
Bordro durumuna göre ispat
- İmzalı, fazla mesai tahakkuku var
- Daha fazlası yazılı delille ispatlanır
- İmzalı, ihtirazi kayıt düşülmüş
- Tanıkla ispat mümkün
- İmzalı, tahakkuk yok
- Tanıkla ispat tartışılabilir
- İmzasız bordro
- Tanıkla ispat mümkün
Bu tablo genel eğilimi gösterir. Yüksek mahkeme içtihatları değişebildiğinden dosyanız özelinde değerlendirme yapılmalıdır.
Takdiri indirim
Tanık beyanına dayanan fazla mesai hesabında, işçinin her hafta aynı süreyle çalışamayacağı düşüncesiyle mahkemeler genellikle yüzde yirmi ile yüzde otuz arasında indirim yapıyor. İşçilik alacakları aracında indirim oranını girerek olası sonucu görebilirsiniz.
Dava nasıl açılır?
Önce arabulucuya başvurulur. Anlaşılamazsa iş mahkemesinde dava açılır. Daha önce sıkça kullanılan belirsiz alacak davası, 7589 sayılı Kanun’la 31 Temmuz 2026’dan itibaren kaldırıldı. Artık alacağın bir kısmı için kısmi dava açılıp yargılama sırasında bir defaya mahsus talep artırılabiliyor. Bu değişiklik zamanaşımı stratejisini de etkiler.
Zamanaşımı
Fazla mesai ücreti beş yıllık zamanaşımına tabidir. İş sözleşmesi devam ederken de süre işler. Bu nedenle beş yıldan eski dönemler için alacak çoğu zaman istenemez.
Çalışırken kayıt tutmak en etkili yöntemdir. Her gün giriş ve çıkış saatinizi not edin, mesaileri gösteren mesajları ve vardiya listelerini saklayın.
Temsilî örnek
Bir mağaza çalışanı üç yıl boyunca akşam kapanıştan sonra kasa sayımı için kalır, bordrosunda fazla mesai görünmez. İşten ayrılınca iş arkadaşlarının tanıklığına, kasa kapanış saatlerini gösteren raporlara ve yöneticisinin “bugün kapanışta kal” mesajlarına dayanır. Mahkeme kayıtlarla desteklenen dönemleri daha güvenle değerlendirir. Yalnızca tanığa dayanılan dönemlerde ise indirim ihtimali artar.
Sık yapılan hatalar
- Bordroyu ihtirazi kayıt koymadan imzalamak
- Çalışırken hiç kayıt tutmamak
- Tanık olarak işverenle davası olan kişilere dayanmak
- Beş yıldan eski dönemleri de istemek
- Sadece ana ücret üzerinden hesap yapmak
Görüşmeye gelirken
- Bordrolar ve banka kayıtları
- Vardiya listeleri
- Mesaj ve e-postalar
- Tanık bilgileri
Sık sorulan sorular
Sözleşmede “fazla mesai ücrete dahildir” yazıyor, geçerli mi?
Bu tür hükümler yıllık 270 saate kadar geçerli kabul edilebilir. Bu sınırı aşan fazla çalışma için ayrıca ödeme istenebilir.
Tanığım hâlâ o iş yerinde çalışıyor, sorun olur mu?
Hayır, ancak işverenle davası olan tanıkların beyanları mahkemece daha dikkatli değerlendirilir. Mümkünse tarafsız tanık bulmak avantaj sağlar.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
