İş ve Sosyal Güvenlik
İşten Çıkarıldım: İlk Otuz Günde Yapılması Gerekenler
Fesih bildirimi, çıkış kodu, ibraname, arabuluculuk ve işsizlik başvurusu: hak kaybı yaşamamak için takvim ve kontrol listesi.
Av. Yunus Emre AslanAvukat
3 dk okuma
Kısaca
- İşe iade için arabuluculuk süresi fesih bildiriminden itibaren bir aydır.
- Kıdem, ihbar ve ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır.
- İşsizlik ödeneği için otuz gün içinde İŞKUR’a başvurun.
- Baskı altında istifa dilekçesi ya da ibraname imzalamayın.
İşten çıkarılma haberi çoğu zaman bir anda gelir. Böyle anlarda önünüze konan kâğıtları imzalamak, “haklarınızı sonra öderiz” sözlerine güvenmek kolaydır. Oysa ilk günlerde atılan adımlar, alabileceğiniz tutarı doğrudan etkiler. Aşağıdaki takvimi izleyin.
Bugün yapılacaklar
- Fesih bildirimini yazılı isteyin. Sözlü ise tanıkları ve saatini not edin.
- İmzalanmasını istenen belgeleri okuyun. Anlamadığınız bir belgeyi imzalamak zorunda değilsiniz.
- Son bordroları, banka ücret dökümünü ve vardiya çizelgelerini kaydedin.
- İş telefonundaki mesajları, e-postaları kendi cihazınıza alın.
İşverenin “istifa etmiş gibi yap, tazminatı elden veririz” teklifi tehlikelidir. İstifa dilekçesi hem kıdem hakkınızı hem de işsizlik ödeneğini ortadan kaldırabilir.
Bu hafta yapılacaklar
- e-Devlet’ten çıkış kodunuza bakın. Kod, hem işsizlik ödeneğini hem de davayı etkiler. Hatalıysa işverene yazılı bildirin.
- Haklarınızı hesaplayın. Kıdem ve ihbar aracıyla, fazla mesai ve izin aracıyla ön hesap yapın.
- İşyerindeki çalışan sayısını not edin. İşe iade için en az otuz işçi şartı aranır.
Otuz gün içinde
Kaçırılmaması gereken süreler
- İşe iade için arabulucuya başvuru
- Fesihten itibaren bir ay
- Anlaşma olmazsa işe iade davası
- Son tutanaktan iki hafta
- İşsizlik ödeneği başvurusu
- Otuz gün
- Kıdem, ihbar, ücret, fazla mesai
- Beş yıl
Hangi haklar gündeme gelir?
- Kıdem tazminatı: En az bir yıl çalışma ve kanunda sayılan fesih biçimi.
- İhbar tazminatı: Bildirim süresi verilmediyse.
- Ücret alacağı: Ödenmeyen son maaş, prim ve ikramiye.
- Yıllık izin ücreti: Kullanılmayan günler.
- Fazla mesai, hafta ve genel tatil: Ayrıntılar burada.
- İşe iade: Boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı.
İbraname imzalamadan önce
Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesine göre ibraname yazılı olmalı, sözleşmenin sona ermesinden en az bir ay sonra düzenlenmeli, alacağın türü ve tutarı açıkça belirtilmeli, ödeme banka yoluyla yapılmalıdır. Fesih günü imzalatılan ibraname bu şartları taşımaz.
Arabuluculuk nasıl işler?
İşçilik alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İşverenin yerleşim yerinde ya da işin yapıldığı yerde bulunan arabuluculuk bürosuna başvurulur. Süreç birkaç hafta sürer. Anlaşma olursa tutanak ilam niteliğinde olabilir; bu yüzden masaya hesap yaparak oturmak gerekir.
Temsilî örnek
Dört yıldır çalışan bir işçiye bir sabah “yarın gelme” denir, önüne de “tüm haklarımı aldım” yazan bir kâğıt konur. İmzalamayıp eve döner, aynı gün mesajla gerekçe ister. Son bordrolarını indirir, on beş gün içinde arabulucuya başvurur. İbraname imzalamamış olması ve süresinde başvurması, görüşmelerde hem işe iade hem tazminat seçeneklerini açık tutar.
Sık yapılan hatalar
- İşten çıkış günü belge imzalamak
- İşe iade için bir aylık süreyi kaçırmak
- Sözlü tazminat vaadine güvenmek
- Çıkış kodunu kontrol etmemek
- İş bilgisayarındaki kayıtları almadan ayrılmak
Görüşmeye gelirken
- İş sözleşmesi ve bordrolar
- Fesih bildirimi ya da yazışmalar
- SGK hizmet dökümü
- Banka ücret ödeme kayıtları
Sık sorulan sorular
İşveren beni “devamsızlık” koduyla çıkardı, ne yapabilirim?
Devamsızlık iddiası gerçek değilse feshin haksızlığını ileri sürebilirsiniz. Tutanakları, izin belgelerini ve mesajları saklayın; rapor varsa ekleyin.
Maaşımın bir kısmı elden ödeniyordu, ispat edebilir miyim?
Evet. Tanık, mesaj, emsal ücret araştırması ve banka hareketleri kullanılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
