İcra ve İflas
Kapıya Haciz Memuru Geldiğinde: Haklarınız ve Haczedilemeyen Eşyalar
Evde ya da iş yerinde haciz nasıl yapılır, hangi eşyalar alınamaz, üçüncü kişiye ait mallar için ne yapılır? Sakin kalmanızı sağlayacak kontrol listesi.
Av. Ebubekir PolatKurucu ortak
3 dk okuma
Kısaca
- Haciz için icra müdürlüğünde başlatılmış ve kesinleşmiş bir takip gerekir.
- Hayati ihtiyaca yönelik ev eşyası ve mesleki araçlar kural olarak haczedilemez.
- Başkasına ait mal için tutanağa şerh düşürün, istihkak iddiasında bulunun.
- Hukuka aykırı işleme karşı yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır.
Haciz memurunun kapıya gelmesi hem ev halkı hem de komşular önünde zor bir andır. Doğru bilgi, bu anı daha az yıpratıcı atlatmayı sağlar. Hemen belirtelim: Haciz sırasında görevlilere engel olmak ayrı bir sorun doğurur. Haklarınızı tutanağa geçirterek ve sonrasında kanun yollarıyla korursunuz.
Haciz nasıl yapılır?
Alacaklı talep ettikten sonra icra memuru, genellikle alacaklı vekili ve gerektiğinde kolluk ile birlikte adrese gelir. Kapı açılmazsa çilingirle açılabilir. Memur, borca yetecek kadar malı haczeder, değer biçer ve tutanak düzenler. Haczedilen eşya her zaman hemen götürülmez; çoğu kez borçluda yediemin olarak bırakılabilir.
Hangi mallar haczedilemez?
İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesi haczedilemeyecek malları sayar. Başlıcaları şunlardır:
- Devlet malları
- Borçlu ve aile fertleri için gerekli olan ev eşyası
- Mesleğini sürdürmek için gerekli araç ve kitaplar
- Çiftçinin arazisi ve hayvanlarının gerekli bölümü
- Borçlunun haline uygun evi (itiraz gerekir)
- Bakım amaçlı yardımlar ve belirli sosyal ödemeler
Aynı işi gören birden fazla eşyadan fazla olanı haczedilebilir. Haczedilemezlik iddiası öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyetle ileri sürülür; ev için özel olarak değerlendirme yapılır.
Eşya başkasına aitse
Evdeki eşya eşinize, annenize ya da kiracıya ait olabilir. Bu durumda tutanağa mutlaka “üçüncü kişiye aittir” şerhi yazdırın. Fatura, satış belgesi ve hesap dökümü gibi belgeleri saklayın. İstihkak iddiası icra dairesine bildirilir ve üçüncü kişi süresi içinde icra mahkemesine başvurarak hakkını korur.
Ayrıca borçlu ile üçüncü kişi aynı evi paylaşıyorsa kanun, eşyanın borçluya ait olduğu yönünde karine kabul eder. Bu karineyi yıkmak için belgeler önem taşır.
Haciz sırasında kontrol listesi
- Görevlilerden dosya numarasını ve kimlik bilgilerini isteyin.
- Haciz tutanağını okuyun, bir suretini alın.
- Üçüncü kişiye ait mallar için şerh yazdırın.
- Değer takdirinin çok düşük olduğunu düşünüyorsanız belirtin.
- Mümkünse dosya borcunu öğrenin, haciz sırasında ödeme ya da anlaşma seçeneğini değerlendirin.
Maaş ve banka hesabı
Maaşın kural olarak dörtte biri haczedilebilir. Banka hesaplarına haciz ihbarnamesi gönderilir ve bankanın yanıt süresi kısadır. Hesabınıza yanlışlıkla bağlanan maaş ya da emekli aylığı varsa bunu belgelendirerek şikâyet yoluna başvurabilirsiniz. Kesintiyi maaş haczi aracıyla görebilirsiniz.
Satış öncesi
Haczedilen mal hemen satılmaz. Alacaklının satış istemesi, kıymet takdiri ve ilan süreci gerekir. Kıymet takdirine karşı şikâyet hakkı vardır. Ödeme ya da anlaşma için bu süreyi değerlendirin.
Temsilî örnek
Oğlunun borcu nedeniyle aynı evde yaşayan annenin eşyalarına haciz konulur. Anne, buzdolabı ve televizyonun kendi aldığı eşyalar olduğunu söyler, ancak tutanağa bunu yazdırmaz. Sonradan faturaları bulsa da süreç uzar. Haciz sırasında istihkak şerhi düşülseydi ve faturalar gösterilseydi, eşyanın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası en baştan kayda geçerdi.
Sık yapılan hatalar
- Görevlilere engel olmaya çalışmak
- Tutanağı okumadan imzalamak
- Üçüncü kişiye ait eşya için şerh düşürmemek
- Şikâyet süresini beklemek
- Yediemin bırakılan eşyayı başkasına vermek
Görüşmeye gelirken
- Haciz tutanağı
- Eşyaların faturaları
- İkametgâh ve aile belgeleri
- Maaş bordrosu ve hesap dökümü
Sık sorulan sorular
Haciz gece yapılabilir mi?
İcra işlemleri kural olarak mesai saatleri içinde gündüz yapılır. Gece, Pazar ve tatil günlerinde ise kanundaki istisnalar dışında işlem yapılmaz.
Aracım haczedilebilir mi?
Evet, kayıtlı araçlara haciz şerhi konulur, ardından yakalama ve satış istenebilir. Mesleğinizi yürütmek için zorunlu olan araçlar yönünden itiraz değerlendirilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
